Próba wyłudzenia pieniędzy – co grozi sprawcy i jak się bronić?

Spis treści:

1. Czym jest wyłudzenie pieniędzy?
   • Podstawa prawna – wyłudzenie pieniędzy, a Kodeks karny
2. Czym różni się próba wyłudzenia od dokonania przestępstwa?
   • Próba przestępstwa w świetle Kodeksu karnego
   • Przykłady próby wyłudzenia pieniędzy
3. Co grozi za próbę wyłudzenia pieniędzy?
4. Decyzja sądu
5. Jak bronić się przed oskarżeniem o próbę wyłudzenia?
6. Jakie prawa ma ofiara próby wyłudzenia?
7. FAQ – najczęściej zadawane pytania dotyczące próby wyłudzenia pieniędzy
8. Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką MHW z Wrocławia

Czym jest wyłudzenie pieniędzy?

Wyłudzenie pieniędzy to działanie polegające na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, zwykle poprzez wprowadzenie jej w błąd, wykorzystanie błędu lub niezdolności do należytego pojmowania sytuacji. W praktyce wyłudzenie często utożsamiane jest z oszustwem.

Podstawa prawna – wyłudzenie pieniędzy, a Kodeks karny

Podstawową regulacją prawną dotyczącą wyłudzenia pieniędzy jest art. 286 §1 Kodeksu Karnego, który stanowi:

„Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd (…), podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.”

Dla przypisania odpowiedzialności karnej nie wystarczy samo wprowadzenie w błąd. Konieczne jest bowiem, aby działanie sprawcy doprowadziło (lub w przypadku usiłowania – zmierzało) do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, a więc do realnej lub potencjalnej szkody majątkowej po stronie pokrzywdzonego. Może to być zarówno przekazanie pieniędzy, podpisanie niekorzystnej umowy, jak i dokonanie przelewu na wskazane konto.

W praktyce sądowej podkreśla się również, że wyłudzenie pieniędzy w rozumieniu kodeksu karnego może polegać nie tylko na aktywnym kłamstwie, lecz także na:

• zatajeniu istotnych informacji,
• stworzeniu fałszywego wrażenia co do sytuacji faktycznej lub prawnej,
• wykorzystaniu niewiedzy, wieku, choroby lub trudnej sytuacji życiowej pokrzywdzonego.

Warto zaznaczyć, że art. 286 kk obejmuje zarówno klasyczne wyłudzenia gotówki, jak i nowoczesne formy przestępstw, takie jak wyłudzenia internetowe, kredytowe, leasingowe czy związane z obrotem gospodarczym.

Przeczytaj także: odpowiedzialność karna nieletnich – kiedy młody człowiek może odpowiadać za przestępstwo?

Czym różni się próba wyłudzenia od dokonania przestępstwa?

Nie zawsze działania sprawcy przestępstwa kończą się skutecznym wyłudzeniem pieniędzy. W wielu przypadkach dochodzi jedynie do tzw. usiłowania przestępstwa, czyli sytuacji, w której sprawca podejmuje realne kroki w kierunku oszukania ofiary, lecz nie osiąga zamierzonego celu, zazwyczaj z powodu okoliczności od niego niezależnych, takich jak ostrożność pokrzywdzonego, szybkiej reakcji instytucji finansowej, czy też interwencji osób trzecich.

Próba przestępstwa w świetle Kodeksu karnego

Zgodnie z art. 13 §1 Kodeksu karnego: „Odpowiada za przestępstwo również ten, kto w zamiarze jego popełnienia swoim zachowaniem zmierza bezpośrednio ku dokonaniu, lecz do dokonania nie dochodzi.”

Przepis ten stanowi podstawę prawną do pociągnięcia do odpowiedzialności osób, które nie zakończyły przestępstwa, ale ich działania jednoznacznie wskazywały na zamiar jego popełnienia. W kontekście próby wyłudzenia pieniędzy, oznacza to np. sytuację, gdy oszust przygotował fałszywe dokumenty, skontaktował się z ofiarą i próbował uzyskać przelew – lecz ta w porę zorientowała się i nie przekazała środków.

W polskim prawie usiłowanie przestępstwa karane jest na tych samych zasadach, co jego dokonanie – co oznacza, że sprawca próby wyłudzenia pieniędzy również może zostać skazany nawet na 8 lat pozbawienia wolności (zgodnie z art. 286 §1 kk). Jednocześnie kodeks karny daje sądowi możliwość zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary, a w niektórych przypadkach, nawet odstąpienia od jej wymierzenia.

Takie rozstrzygnięcia zależą od:

• stopnia zaawansowania działań sprawcy (czy było to tylko przygotowanie, czy już bezpośrednie działanie),
• motywacji i okoliczności osobistych (np. trudna sytuacja życiowa, brak wcześniejszej karalności),
• ewentualnego dobrowolnego odstąpienia od popełnienia przestępstwa, co może wyłączyć odpowiedzialność karną.

Ktoś próbował Cię oszukać lub wyłudzić od Ciebie pieniądze? Zareaguj natychmiast. Skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką Miry Harhala‑Wlazło z Wrocławia

Przykłady próby wyłudzenia pieniędzy

Próba wyłudzenia pieniędzy może przyjmować wiele form, od prostych manipulacji interpersonalnych, po skomplikowane schematy przestępstw gospodarczych czy cyberprzestępczości. Poniżej przedstawiamy kilka najczęstszych i najlepiej udokumentowanych przykładów, które regularnie pojawiają się w praktyce organów ścigania i kancelarii prawnych.

We wszystkich opisanych przypadkach mamy do czynienia z sytuacjami, które mogą być kwalifikowane jako usiłowanie popełnienia przestępstwa, jeśli nie doszło do faktycznej utraty środków.

• Fałszywy przedstawiciel banku: oszust dzwoni do ofiary, podając się za pracownika banku i od pretekstem „zabezpieczenia środków” prosi o: dane logowania do bankowości elektronicznej, kody SMS, zainstalowanie aplikacji do „pomocy technicznej”, która umożliwia zdalny dostęp do komputera lub telefonu.
• Wyłudzenie „na wnuczka”: przykład przestępstwa skierowanego do osób starszych. Sprawca kontaktuje się telefonicznie, udając członka rodziny (np. wnuczka), policjanta, prokuratora lub lekarza. Celem jest wzbudzenie silnych emocji (strach, współczucie), np. informując o:rzekomym wypadku komunikacyjnym, zatrzymaniu przez policję,czy nagłej operacji wymagającej natychmiastowej opłaty. Sprawca prosi ofiarę o przekazanie gotówki „kurierowi” lub wykonanie przelewu.
• Podrobiona faktura VAT: sprawca podszywa się pod kontrahenta firmy, najczęściej wysyłając sfałszowaną fakturę e-mailem. Dokument wygląda autentycznie, zawiera właściwe dane identyfikacyjne, numer NIP, często także historię poprzednich kontaktów (przechwyconą np. w wyniku ataku na skrzynkę e-mail). Różnica polega na tym, że numer rachunku bankowego jest fałszywy i prowadzi do konta kontrolowanego przez przestępców.
• Oszustwa internetowe: to np.: fikcyjne sklepy internetowe, oferujące atrakcyjne towary po zaniżonych cenach, fałszywe ogłoszenia sprzedaży na portalach aukcyjnych lub ogłoszeniowych,prośby o zaliczkę za towar lub usługę, która nigdy nie zostaje dostarczona. Oszuści wykorzystują często zdjęcia produktów z innych stron, fałszywe dane kontaktowe, fikcyjne numery NIP.
• Próba wyłudzenia kredytu lub pożyczki – korzystając z fałszywych dokumentów tożsamości, wykradzionych danych z Internetu lub podszywając się pod klienta banku, składają wnioskek o kredyt lub pożyczkę.

Każdy z powyższych przykładów ilustruje sytuację, w której przestępcy podjęli realne działania zmierzające do osiągnięcia korzyści majątkowej kosztem innej osoby lub firmy, lecz nie zdołali doprowadzić do niekorzystnego rozporządzenia mieniem.

To może Cię również zainteresować: przedawnienie wykonania kary.

Co grozi za próbę wyłudzenia pieniędzy?

Próba wyłudzenia pieniędzy zagrożona jest karą analogiczną jak w przypadku dokonania przestępstwa, czyli od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Jednak zgodnie z art. 14 kk sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a w niektórych przypadkach nawet odstąpić od jej wymierzenia.

Decyzja sądu

W praktyce sądowej, decyzja o wymiarze kary – lub jej złagodzeniu – zależy od całokształtu okoliczności sprawy. Do najważniejszych czynników należą:

1. Etap zaawansowania działania sprawcy

Czy sprawca dopiero przygotowywał się do przestępstwa (np. zbierał dane, tworzył fałszywe dokumenty), czy też był już na końcowym etapie np. próbował wymusić przelew lub podjął próbę logowania się na cudze konto. Im wcześniejsza faza działania, tym większa szansa na łagodniejszy wyrok.

2. Motywacja i sytuacja osobista sprawcy

Sąd może wziąć pod uwagę sytuację życiową oskarżonego np. problemy finansowe, chorobę, presję ze strony innych osób czy brak świadomości konsekwencji. Choć nie usprawiedliwia to przestępstwa, może stanowić okoliczność łagodzącą.

3. Brak wcześniejszych konfliktów z prawem

Osoby dotychczas niekarane, zwłaszcza prowadzące ustabilizowany tryb życia, często mogą liczyć na korzystniejsze rozstrzygnięcie. Sąd bierze pod uwagę dotychczasowy sposób życia sprawcy.

4. Dobrowolne odstąpienie od zamiaru

Jeżeli sprawca sam zrezygnował z dokonania przestępstwa np. przerwał działanie, wycofał się, nie zrealizował planu pomimo możliwości – może to skutkować nawet wyłączeniem jego odpowiedzialności karnej (art. 15 kk). Istotne jest, by rezygnacja była rzeczywiście dobrowolna, a nie wymuszona np. przez interwencję osoby trzeciej.

Zostałeś oskarżony o próbę wyłudzenia pieniędzy? Nie działaj na własną rękę!
Umów się na konsultację!

Jak bronić się przed oskarżeniem o próbę wyłudzenia?

Oskarżenie o próbę wyłudzenia pieniędzy to bardzo poważna sprawa, niosąca ze sobą ryzyko odpowiedzialności karnej z art. 13 §1 w zw. z art. 286 §1 Kodeksu karnego. Tego rodzaju zarzut może dotyczyć zarówno realnych sprawców przestępstwa, jak i osób niesłusznie pomówionych, uwikłanych w sytuację nieporozumienia, fałszywego oskarżenia lub działania osoby trzeciej (np. współpracownika lub kontrahenta).

W przypadku postawienia zarzutów lub nawet samego podejrzenia o próbę wyłudzenia środków finansowych, kluczowe jest, aby jak najszybciej podjąć profesjonalne kroki obronne. Opóźnienia w działaniu lub bagatelizowanie sprawy mogą skutkować poważnymi konsekwencjami prawnymi w tym zatrzymaniem, zastosowaniem środków zapobiegawczych (np. dozoru policyjnego, poręczenia majątkowego), a nawet tymczasowym aresztem.

1. Skorzystaj z pomocy adwokata

• Nie składaj wyjaśnień bez obecności obrońcy.
• Adwokat pomoże ocenić sytuację i opracować strategię obrony.

2. Zabezpiecz dowody niewinności

• Korespondencja, dokumenty, nagrania, świadkowie – wszystko, co potwierdza brak winy.

3. Podważ zamiar uzyskania korzyści majątkowej

• Wskaż, że nie działałeś z zamiarem oszustwa (np. spór cywilny, nieporozumienie).
• Udowodnij, że Twoje działania były legalne lub niezawinione.

4. Unikaj błędów

• Nie kontaktuj się z pokrzywdzonym bez konsultacji z adwokatem.
• Nie próbuj samodzielnie „załatwiać sprawy”.

Jakie prawa ma ofiara próby wyłudzenia?

Osoba, wobec której podjęto próbę wyłudzenia pieniędzy, nawet jeśli nie doszło do faktycznego przekazania środków, ma prawo do pełnej ochrony prawnej.

Co powinna zrobić ofiara próby wyłudzenia?

1. Zgłosić sprawę na policję lub do prokuratury.
2. Zabezpieczyć dowody (np. numer telefonu, e-maile, wiadomości SMS).
3. Skorzystać z pomocy prawnej, by dochodzić swoich praw jako pokrzywdzony w postępowaniu karnym.

Adwokat Mira Harhala-Wlazło z Wrocławia pomoże:

• sporządzić zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa,
• reprezentować Cię jako pokrzywdzonego w postępowaniu karnym,
• zabezpieczyć interesy majątkowe (np. złożyć wniosek o naprawienie szkody lub o zadośćuczynienie),
• zadbać o Twoje bezpieczeństwo procesowe np. złożyć wniosek o zakaz kontaktu sprawcy z ofiarą.

Potrzebujesz pomocy prawnej? Skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką MHW z Wrocławia

Jeżeli jesteś ofiarą próby wyłudzenia pieniędzy lub zostałeś oskarżony o przestępstwo, warto jak najszybciej skorzystać z pomocy doświadczonego adwokata. Kancelaria Adwokacka adw. Miry Harhala‑Wlazło z Wrocławia oferuje kompleksowe wsparcie prawne w sprawach karnych – zarówno dla osób pokrzywdzonych, jak i dla osób podejrzanych lub oskarżonych.

Kancelaria zapewnia profesjonalną reprezentację na każdym etapie postępowania, od czynności na policji i w prokuraturze, przez postępowanie sądowe, aż po środki odwoławcze. Indywidualne podejście do każdej sprawy, rzetelna analiza materiału dowodowego oraz skuteczna strategia procesowa pozwalają realnie chronić interesy Klientów.

Skontaktuj się już dziś z Kancelarią Adwokacką Miry Harhala‑Wlazło z Wrocławia i uzyskaj profesjonalną pomoc prawną.

UWAGA: Kancelaria pracuje od poniedziałku do piątku od godz. 9 do 17.
W sprawach pilnych prosimy o kontakt pod numerem telefonu 690 876 007.