Zatarcie wyroku – po ilu latach następuje zatarcie skazania i jak wygląda to przy karze w zawieszeniu?

Spis treści:

1. 1. Czym jest zatarcie skazania?
   2. Zatarcie skazania po ilu latach – terminy z art. 107 k.k.
   3. Zatarcie wyroku w zawieszeniu – zasady szczególne z art. 76 k.k.
   4. Środek karny, przepadek lub środek kompensacyjny – jak wpływają na termin?
   5. Kiedy zatarcie skazania nie następuje?
   6. Kilka wyroków – zasada jednoczesnego zatarcia skazań
   7. Jak przyspieszyć zatarcie skazania – wniosek do sądu
   8. Co realnie daje zatarcie skazania?
   9. Pomoc adwokata w sprawach o zatarcie skazania Wrocław i cała Polska
   10. FAQ – najczęstsze pytania o zatarcie skazania

Czym jest zatarcie skazania?

Zatarcie skazania to instytucja Kodeksu karnego, dzięki której – po upływie określonego czasu i spełnieniu warunków ustawowych – skazanie uznaje się za niebyłe. Wpis o skazaniu jest usuwany z Krajowego Rejestru Karnego, a osoba, wobec której doszło do zatarcia, może z mocy prawa mówić o sobie, że jest osobą niekaraną.

To ważne rozróżnienie: zatarcie skazania nie oznacza fizycznego usunięcia wyroku z akt sądowych. Akta sprawy pozostają zarchiwizowane na ogólnych zasadach. Zmienia się natomiast status prawny skazanego – wobec niego skazanie przestaje istnieć w sensie prawnym, w tym w zaświadczeniach o niekaralności.

Podstawa prawna: art. 106 Kodeksu karnego – „Z chwilą zatarcia skazania uważa się je za niebyłe; wpis o skazaniu usuwa się z rejestru skazanych”.

Zatarcie skazania po ilu latach – terminy z art. 107 k.k.

Ogólne terminy zatarcia skazania reguluje art. 107 Kodeksu karnego. Kluczowe jest to, od czego liczy się bieg terminu – co do zasady nie od uprawomocnienia się wyroku, lecz od wykonania kary, jej darowania (np. w drodze aktu łaski) albo od przedawnienia jej wykonania.

Kara pozbawienia wolności (kara terminowa)

Zatarcie skazania następuje z mocy prawa po upływie 10 lat od wykonania, darowania kary albo przedawnienia jej wykonania.
Sąd może jednak, na wniosek skazanego, zarządzić zatarcie skazania już po upływie 5 lat, jeżeli spełnione są łącznie dwa warunki:

• orzeczona kara pozbawienia wolności nie przekraczała 3 lat,
• skazany w tym pięcioletnim okresie przestrzegał porządku prawnego.

Kara dożywotniego pozbawienia wolności

Zatarcie następuje z mocy prawa po 10 latach – liczonych od uznania kary za wykonaną (np. po warunkowym zwolnieniu i upływie okresu próby), od darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania.

Kara ograniczenia wolności

Zatarcie skazania następuje z mocy prawa po 3 latach od wykonania, darowania kary albo przedawnienia jej wykonania.

Grzywna

Zatarcie skazania następuje z mocy prawa po roku od wykonania (np. zapłacenia grzywny), darowania kary albo przedawnienia jej wykonania.

Odstąpienie od wymierzenia kary

Jeżeli sąd odstąpił od wymierzenia kary, zatarcie skazania następuje z mocy prawa po roku od wydania prawomocnego orzeczenia.

Podstawa prawna: art. 107 § 1–5 Kodeksu karnego (Dz.U.2025.383 t.j.).

Przeczytaj także na temat: wezwania do sądu jako świadek w sprawie karnej.

Zatarcie wyroku w zawieszeniu – zasady szczególne z art. 76 k.k.

Wyrok z warunkowym zawieszeniem wykonania kary rządzi się odrębną, korzystniejszą zasadą niż kara wykonana bezwzględnie. Reguluje ją art. 76 Kodeksu karnego.

Zatarcie skazania przy karze w zawieszeniu następuje z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. Nie trzeba w tym celu składać żadnego wniosku – zatarcie następuje automatycznie, o ile w tym czasie nie doszło do zarządzenia wykonania kary.

W praktyce oznacza to, że jeśli sąd zawiesił wykonanie kary pozbawienia wolności na okres próby np. 2 lat, a skazany w tym czasie nie popełnił kolejnego przestępstwa i wywiązał się z nałożonych obowiązków (np. dozoru kuratora, obowiązku naprawienia szkody), to skazanie ulega zatarciu już po 2 latach i 6 miesiącach od uprawomocnienia się wyroku – licząc od zakończenia okresu próby.

Co jeśli sąd zarządził wykonanie zawieszonej kary?

Jeżeli w okresie próby doszło do rażącego naruszenia warunków zawieszenia (np. popełnienia nowego przestępstwa) i sąd zarządził wykonanie kary, wyrok przestaje korzystać z uprzywilejowanego, sześciomiesięcznego terminu. Kara jest wtedy faktycznie wykonywana, a termin zatarcia liczy się już na zasadach ogólnych z art. 107 k.k. – a więc np. 10 lat od jej faktycznego wykonania w przypadku kary pozbawienia wolności.

Co istotne, sąd nie może zarządzić wykonania zawieszonej kary w dowolnym momencie – zgodnie z art. 75 § 4 Kodeksu karnego zarządzenie wykonania kary nie może nastąpić później niż w ciągu 6 miesięcy od zakończenia okresu próby. To ten sam termin, który – jeśli nic złego się nie wydarzy – prowadzi do automatycznego zatarcia skazania. Innymi słowy, po upływie 6 miesięcy od zakończenia okresu próby sytuacja prawna skazanego jest już przesądzona: albo doszło do zarządzenia wykonania kary, albo skazanie uległo zatarciu.
Podstawa prawna: art. 75 § 4 oraz art. 76 § 1 Kodeksu karnego.

Środek karny, przepadek lub środek kompensacyjny – jak wpływają na termin?

Wielu Klientów zapomina, że sam wyrok bardzo rzadko ogranicza się do jednej kary. Jeżeli sąd oprócz kary zasadniczej orzekł także:

• środek karny (np. zakaz prowadzenia pojazdów, zakaz wykonywania zawodu, zakaz zbliżania się),
• przepadek,
• środek kompensacyjny (np. obowiązek naprawienia szkody, nawiązkę),

to zatarcie skazania nie może nastąpić przed wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem wykonania tego środka – nawet jeśli sama kara główna została już wykonana. Ta sama zasada dotyczy środka zabezpieczającego.

W praktyce to jeden z najczęstszych błędów przy samodzielnym liczeniu terminów: skazany płaci grzywnę i zakłada, że za rok nastąpi zatarcie, tymczasem obok grzywny orzeczono również pięcioletni zakaz prowadzenia pojazdów – i to jego upływ, a nie zapłacenie grzywny, decyduje o rzeczywistym terminie zatarcia.

Kiedy zatarcie skazania nie następuje?

Ustawa przewiduje jeden istotny wyjątek. Zgodnie z art. 106a Kodeksu karnego nie ulega zatarciu skazanie na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, jeżeli pokrzywdzonym był małoletni poniżej 15. roku życia.

Poza tym wyjątkiem, zatarcie skazania jest zasadą – pytanie dotyczy w praktyce wyłącznie tego, kiedy ono nastąpi, a nie czy w ogóle będzie możliwe.

To może Cię również zainteresować: umorzenie prac społecznych.

Kilka wyroków – zasada jednoczesnego zatarcia skazań

Jeżeli skazano Cię za dwa lub więcej przestępstw niepozostających w zbiegu, albo jeżeli po rozpoczęciu, lecz przed upływem okresu wymaganego do zatarcia, popełniono kolejne przestępstwo, obowiązuje zasada jednoczesnego zatarcia wszystkich skazań. Oznacza to, że nie da się „zatrzeć” jednego starego wyroku, jeśli w międzyczasie doszło do kolejnego skazania – termin liczy się od nowa, od najpóźniejszego z wyroków.

To jeden z powodów, dla których warto skonsultować swoją sytuację z adwokatem przed samodzielnym złożeniem wniosku – w wielu przypadkach obliczenie właściwego terminu wymaga przeanalizowania całej historii karalności, a nie tylko jednego wyroku.

Jak przyspieszyć zatarcie skazania – wniosek do sądu

Przyspieszenie zatarcia skazania jest możliwe wyłącznie w jednym przypadku przewidzianym w art. 107 § 2 k.k. – przy karze pozbawienia wolności nieprzekraczającej 3 lat, po upływie 5 zamiast 10 lat, pod warunkiem przestrzegania porządku prawnego w tym okresie.

Wniosek o zatarcie skazania składa się do sądu, który wydał wyrok skazujący w pierwszej instancji. Jeżeli w pierwszej instancji orzekało kilka sądów – właściwy jest ten, który wydał wyrok jako ostatni; jeżeli orzekały sądy różnego rzędu – właściwy jest sąd wyższego rzędu.

Wniosek podlega stałej opłacie sądowej w wysokości 45 zł. Osoba, której sytuacja materialna nie pozwala na jej pokrycie, może złożyć do sądu wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych.

W pozostałych przypadkach (grzywna, ograniczenie wolności, kara w zawieszeniu, odstąpienie od wymierzenia kary) zatarcie następuje wyłącznie z mocy prawa, z upływem terminu ustawowego – nie ma tu miejsca na skrócenie tego okresu przez sąd.

Nie wiesz, czy Twój wyrok już się zatarł, czy dopiero się zatrze? Adwokat Mira Harhala-Wlazło sprawdzi Twoją sytuację i policzy właściwy termin.

Pierwsza rozmowa bez zobowiązań.

Co realnie daje zatarcie skazania?

Po zatarciu skazania osoba może w formularzach, ankietach personalnych i oświadczeniach składanych pracodawcy podawać, że nie była karana. Skazanie znika też z zaświadczenia o niekaralności wydawanego przez Krajowy Rejestr Karny.

To ma praktyczne znaczenie m.in. przy:

• ubieganiu się o pracę wymagającą niekaralności (np. w administracji publicznej, ochronie, oświacie),
• staraniu się o licencje i koncesje zawodowe,
• wnioskach o pozwolenie na broń,
• niektórych procedurach związanych z opieką nad dziećmi lub adopcją.

Pomoc adwokata w sprawach o zatarcie skazania – Wrocław i cała Polska

Choć samo zatarcie skazania na karę w zawieszeniu następuje automatycznie, w praktyce wiele osób ma wątpliwości, czy dokładnie liczyć termin, czy w międzyczasie nie doszło do zarządzenia wykonania kary, czy nie orzeczono dodatkowego środka karnego wydłużającego okres oczekiwania, oraz czy zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego rzeczywiście już nie zawiera wpisu.

Kancelaria Adwokacka Miry Harhala-Wlazło prowadzi sprawy z zakresu prawa karnego we Wrocławiu i na terenie całej Polski. Pomagamy ustalić dokładny termin zatarcia skazania, przygotowujemy i składamy wnioski o wcześniejsze zatarcie skazania, a w razie potrzeby weryfikujemy treść zaświadczenia o niekaralności.

Jeżeli chcesz mieć pewność, kiedy Twój wyrok się zatrze – lub podejrzewasz, że dane w Krajowym Rejestrze Karnym są nieaktualne – skontaktuj się z kancelarią.

UWAGA: Kancelaria pracuje od poniedziałku do piątku od godz. 9 do 17.
W sprawach pilnych prosimy o kontakt pod numerem telefonu 690 876 007.