Handel narkotykami – jaka kara grozi i kiedy sąd uzna, że chodzi o znaczną ilość narkotyków?

Spis treści:

1.  Handel narkotykami w przepisach – które artykuły wchodzą w grę?
   • Wprowadzanie do obrotu i uczestnictwo w obrocie (art. 56)
   • Udzielanie narkotyków w celu osiągnięcia korzyści (art. 59)
   • Udzielanie bez korzyści i przygotowanie do obrotu (art. 58 i 57)
2. Kara za handel narkotykami – zestawienie zagrożeń
   • Grzywna, świadczenie pieniężne, nawiązka i przepadek
   • Kiedy kara może być surowsza?
3. Znaczna ilość narkotyków – jak rozumieją ją sądy?
   • Kryterium „kilkudziesięciu osób”
   • Dlaczego sama liczba porcji nie przesądza sprawy
   • Ilość nieznaczna, „zwykła” i znaczna – porównanie
4. Wypadek mniejszej wagi w sprawach o handel narkotykami
5. Zarzut handlu narkotykami – co robić i jak wygląda obrona?
   • Zatrzymanie, przesłuchanie i tymczasowe aresztowanie
   • Kwalifikacja prawna jako pole obrony
   • Współpraca z organami ścigania a art. 60 § 3 k.k.
6. Obrona w sprawach narkotykowych – adwokat Wrocław
7. FAQ – najczęściej zadawane pytania o handel narkotykami

Handel narkotykami w przepisach – które artykuły wchodzą w grę?

Przepisy karne dotyczące narkotyków znajdują się w rozdziale 7 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1939 ze zm.). Potoczny „handel narkotykami” obejmuje w praktyce trzy grupy zachowań, a granicę między nimi wyznacza przede wszystkim to, kto jest odbiorcą narkotyku.

1.1. Wprowadzanie do obrotu i uczestnictwo w obrocie (art. 56)

Art. 56 ust. 1 ustawy penalizuje wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych, nowych substancji psychoaktywnych lub słomy makowej, a także uczestnictwo w takim obrocie.

Grozi za to grzywna i kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat – obie kary orzeka się łącznie.

W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że o wprowadzaniu do obrotu można mówić wtedy, gdy odbiorcą narkotyku nie jest jego konsument, lecz osoba, która przekaże go dalej (zob. wyrok SN z 19 lutego 2020 r., II KK 302/19). Typowe przykłady to sprzedaż hurtowa „dilerom”, a w przypadku uczestnictwa w obrocie – przewożenie towaru, jego magazynowanie, porcjowanie czy udostępnianie lokalu na potrzeby dystrybucji.

1.2. Udzielanie narkotyków w celu osiągnięcia korzyści (art. 59)

Sprzedaż narkotyków bezpośrednio osobie, która je zażyje, kwalifikuje się co do zasady z art. 59 ust. 1 ustawy jako udzielanie innej osobie środka odurzającego lub substancji psychotropowej w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej.

Zagrożenie wynosi od roku do 10 lat pozbawienia wolności. Korzyścią nie muszą być pieniądze – może nią być także inna rzecz lub korzyść osobista.

Typ podstawowy art. 59 ma więc wyższe dolne zagrożenie niż art. 56 ust. 1. To częste zaskoczenie dla osób oskarżonych o sprzedaż niewielkich ilości „znajomym”: z perspektywy ustawy jest to udzielanie za korzyść, a nie drobne przewinienie.

1.3. Udzielanie bez korzyści i przygotowanie do obrotu (art. 58 i 57)

Jeżeli narkotyk zostaje przekazany innej osobie bez zamiaru osiągnięcia korzyści (np. poczęstowanie znajomego), zastosowanie ma art. 58 ust. 1 – kara do 3 lat pozbawienia wolności. Ustawa karze również samo przygotowanie do wprowadzenia narkotyków do obrotu (art. 57) – grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat, a gdy przygotowanie dotyczy znacznej ilości – karą pozbawienia wolności do 3 lat.

Usłyszałeś zarzut handlu narkotykami? Skonsultuj sprawę z adwokatem.
Im wcześniej obrońca pozna materiał dowodowy, tym więcej możliwości ma na etapie zatrzymania, przesłuchania i decyzji o areszcie.

Kara za handel narkotykami – zestawienie zagrożeń

Poniższa tabela zestawia zagrożenia karą przewidziane w ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii dla czynów, które najczęściej kryją się pod pojęciem handlu narkotykami. Dla porównania ujęto również posiadanie (art. 62).

Źródło: art. 55–59 i 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1939 ze zm.). Kary pozbawienia wolności, o ile nie wskazano inaczej.

Grzywna, świadczenie pieniężne, nawiązka i przepadek

Skazanie za handel narkotykami to nie tylko kara pozbawienia wolności. Ustawa przewiduje dodatkowe konsekwencje finansowe i majątkowe:

• świadczenie pieniężne na Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej – przy skazaniu m.in. z art. 56, 58 i 59 sąd orzeka je obowiązkowo, w wysokości od 1000 zł do 60 000 zł (art. 70 ust. 4a);
• nawiązka na cele zapobiegania i zwalczania narkomanii – do 50 000 zł (art. 70 ust. 4);
• przepadek przedmiotu przestępstwa oraz przedmiotów i narzędzi, które służyły do jego popełnienia – np. telefonów, wag, opakowań czy pojazdu, w określonych warunkach nawet wtedy, gdy nie są własnością sprawcy (art. 70 ust. 1 i 1a);
• przepadek korzyści uzyskanych z przestępstwa – na zasadach ogólnych Kodeksu karnego.

Kiedy kara może być surowsza?

Na wymiar kary wpływają przede wszystkim: rodzaj substancji, ilość, czas trwania procederu, rola sprawcy oraz jego dotychczasowa karalność. Surowiej traktowane są w szczególności:

• udzielanie narkotyków małoletniemu – art. 59 ust. 2 przewiduje karę od 3 do 20 lat pozbawienia wolności;
• działanie w warunkach powrotu do przestępstwa (art. 64 k.k.);
• uczynienie sobie z przestępstwa stałego źródła dochodu lub działanie w zorganizowanej grupie przestępczej (art. 65 k.k., a w przypadku grupy – także odrębna odpowiedzialność z art. 258 k.k.).

Znaczna ilość narkotyków – jak rozumieją ją sądy?

Znamię „znacznej ilości” pojawia się w kilku przepisach ustawy (m.in. art. 55 ust. 3, art. 56 ust. 3, art. 58 ust. 2 i art. 62 ust. 2) i za każdym razem istotnie podnosi zagrożenie karą. Przy obrocie narkotykami oznacza przejście z widełek 6 miesięcy – 8 lat do 2 – 12 lat pozbawienia wolności. Ustawa nie określa jednak żadnego progu w gramach ani liczbie porcji.

Kryterium „kilkudziesięciu osób”

Punktem odniesienia dla sądów pozostaje postanowienie Sądu Najwyższego z 23 września 2009 r. (I KZP 10/09). SN przyjął, że jeżeli ilość środków odurzających lub substancji psychotropowych mogłaby jednorazowo zaspokoić potrzeby co najmniej kilkudziesięciu osób uzależnionych, jest to znaczna ilość w rozumieniu ustawy. W praktyce prokuratura przelicza zabezpieczoną ilość na tzw. porcje jednorazowe – zwykle na podstawie opinii biegłego.

Dlaczego sama liczba porcji nie przesądza sprawy

Kryterium „kilkudziesięciu porcji” nie działa jak automatyczny próg. W wyroku z 2017 r. (III KK 73/17) Sąd Najwyższy uwzględnił kasację w sprawie, w której za znaczną uznano ilość ok. 18,6 g marihuany, wskazując, że samo przeliczenie na porcje nie zwalnia sądu z oceny wszystkich okoliczności. Znaczenie mają m.in. rodzaj i właściwości substancji, zawartość substancji czynnej, cel posiadania oraz to, czy sprawca jest osobą uzależnioną.

W części orzecznictwa sądów apelacyjnych prezentowano przy tym znacznie wyższy próg, odwołujący się do ilości hurtowych. Rozbieżności te sprawiają, że zarzut „znacznej ilości” jest jednym z najczęstszych pól sporu w sprawach narkotykowych – i jednym z obszarów, w których rzetelna obrona może realnie zmienić kwalifikację czynu.

Ilość nieznaczna, „zwykła” i znaczna – porównanie

Przeczytaj także: posiadanie narkotyków w świetle polskiego prawa – co warto wiedzieć, zanim będzie za późno.

Wypadek mniejszej wagi w sprawach o handel narkotykami

Zarówno art. 56, jak i art. 59 przewidują typ uprzywilejowany – wypadek mniejszej wagi. Przy wprowadzaniu do obrotu grozi wówczas grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku (art. 56 ust. 2), a przy udzielaniu w celu korzyści – grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do 2 lat (art. 59 ust. 3).

Ustawa nie definiuje wypadku mniejszej wagi. Sądy oceniają go całościowo, biorąc pod uwagę m.in. rodzaj i ilość narkotyku, jednorazowy lub incydentalny charakter czynu, krąg odbiorców, wysokość korzyści oraz motywację sprawcy. Zastosowanie tego przepisu ma charakter fakultatywny – sąd może, ale nie musi go przyjąć. Wypadek mniejszej wagi co do zasady nie wchodzi w grę, gdy przedmiotem czynu jest znaczna ilość narkotyków.

Ma to także znaczenie dla osób uzależnionych. Jeżeli zarzucony czyn pozostaje w związku z używaniem narkotyków i jest zagrożony karą nieprzekraczającą 5 lat, prokurator może zawiesić postępowanie na czas leczenia lub udziału w programie (art. 72 ustawy), a po jego zakończeniu wystąpić o warunkowe umorzenie – nawet wobec osoby wcześniej karanej.

Zarzut handlu narkotykami – co robić i jak wygląda obrona?

Zatrzymanie, przesłuchanie i tymczasowe aresztowanie

Najważniejsze decyzje zapadają często w pierwszych godzinach po zatrzymaniu. Osoba podejrzana ma prawo odmówić składania wyjaśnień, żądać kontaktu z adwokatem oraz zażalić się na zatrzymanie. Wyjaśnienia złożone pod presją, bez znajomości materiału dowodowego, bywają później główną podstawą do przyjęcia surowszej kwalifikacji.

W sprawach o handel narkotykami prokuratura często wnioskuje o tymczasowe aresztowanie. Przy zarzutach zagrożonych karą, której górna granica wynosi co najmniej 8 lat pozbawienia wolności – a więc m.in. z art. 56 ust. 1 i 3 oraz art. 59 ust. 1 – może powoływać się na przesłankę grożącej surowej kary (art. 258 § 2 k.p.k.). Obrońca może zakwestionować zasadność aresztu i wnioskować o środki wolnościowe, takie jak poręczenie majątkowe czy dozór policji.

Kwalifikacja prawna jako pole obrony

Obrona w sprawach narkotykowych bardzo często dotyczy nie tego, czy do zdarzenia doszło, lecz jak należy je prawnie ocenić. W praktyce analizie podlegają w szczególności:

• czy odbiorca był konsumentem (art. 59), czy dalszym dystrybutorem (art. 56);
• czy zabezpieczone substancje faktycznie były przeznaczone do obrotu, czy na własny użytek (art. 62);
• czy ilość narkotyków rzeczywiście spełnia kryteria znacznej ilości – w tym rzetelność opinii biegłego co do rodzaju substancji, jej masy i zawartości substancji czynnej;
• czy zachodzą przesłanki wypadku mniejszej wagi;
• legalność przeszukania, kontroli osobistej oraz pozyskania dowodów z telefonu i komunikatorów.

Współpraca z organami ścigania a art. 60 § 3 k.k.

Kodeks karny przewiduje obligatoryjne nadzwyczajne złagodzenie kary dla sprawcy, który współdziałał z innymi osobami w popełnieniu przestępstwa i ujawni organom ścigania informacje o pozostałych uczestnikach oraz istotnych okolicznościach czynu (art. 60 § 3 k.k.). Decyzja o skorzystaniu z tej instytucji ma daleko idące konsekwencje procesowe i osobiste, dlatego powinna zostać poprzedzona konsultacją z obrońcą.

To może Cię zainteresować: zatarcie wyroku – po ilu latach następuje zatarcie skazania i jak wygląda to przy karze w zawieszeniu?

Obrona w sprawach narkotykowych – adwokat Wrocław

Kancelaria Adwokacka Mira Harhala-Wlazło prowadzi sprawy karne dotyczące posiadania narkotyków oraz handlu narkotykami – od zatrzymania i pierwszego przesłuchania, przez postępowanie przygotowawcze, po reprezentację przed sądem I i II instancji.

Kancelaria mieści się w centrum Wrocławia, w bezpośrednim sąsiedztwie Sądu Okręgowego, sądów rejonowych i prokuratury.

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1939 ze zm.) – art. 55–60, 62, 62a, 70, 72.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – art. 60 § 3, art. 64, art. 65, art. 69 § 1, art. 258.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego – art. 258 § 2.
• Postanowienie SN z 23 września 2009 r., I KZP 10/09.
• Wyrok SN z 2017 r., III KK 73/17.
• Wyrok SN z 19 lutego 2020 r., II KK 302/19.
  

UWAGA: Kancelaria pracuje od poniedziałku do piątku od godz. 9 do 17.
W sprawach pilnych prosimy o kontakt pod numerem telefonu 690 876 007.